Ciążące na organie zobowiązanie do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie może służyć jako wytłumaczenie prowadzenia sprawy w sposób przewlekły, czy też pozostawania w bezczynności.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w świetle ustawowej definicji (art. 37 ust. 1 pkt 1 k.p.a.) z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji w terminie. Upływ terminu załatwienia sprawy jest okolicznością obiektywną. Jest to jedyna przesłanka, którą ustawodawca wskazuje definiując bezczynność.
Nie ma zatem żadnego znaczenia z jakiego powodu organ uchybił terminowi, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczynił się skomplikowany charakter sprawy, sama strona lub inne przyczyny. Całkowicie niezasadne jest zatem opieranie przez organ twierdzenia, że nie doszło do bezczynności, na innych okolicznościach niż termin do załatwienia sprawy, w tym w szczególności na skomplikowanym charakterze sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie niesporne było, że upłynął termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy (rozpoznania odwołania poprzez wydanie decyzji). Ponadto w aktach sprawy brak jest zawiadomień w trybie art. 36 k.p.a. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy z uwagi na jej szczególnie skomplikowany charakter. Sąd nie miał zatem żadnych wątpliwości co do tego, że doszło do bezczynności organu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa zostało pozostawione uznaniu sądu. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych oraz zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja jest zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty i nie daje się pogodzić z zasadami, wedle których powinny działać podmioty administrujące w demokratycznym państwie prawnym.
W ocenie NSA ciążące na organie zobowiązanie do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie może służyć jako wytłumaczenie prowadzenia sprawy w sposób przewlekły, czy też pozostawania w bezczynności. Organ administracji publicznej będąc gospodarzem postępowania, podejmując decyzje dotyczące przeprowadzenia określonych czynności poprzedzających wydanie rozstrzygnięcia, a zmierzających do ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, winien w taki sposób i terminie je przeprowadzić, aby w pełni zrealizować zasadę szybkości postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania mają na celu wyegzekwowanie od organu realizacji zasady szybkości postępowania, przy jednoczesnym uwzględnieniu zachowania zasady prawdy obiektywnej. Terminowość i niewadliwość wydanych rozstrzygnięć organu administracji służy stronom postępowania, ale i samemu organowi, który nie jest wówczas narażony na uwzględnienie przez sąd skarg tak merytorycznych, jak i dotyczących bezczynności czy przewlekłości postępowania.
Z tych przyczyn NSA uznał, że skoro organ dopuścił się bezczynności o charakterze rażącego naruszenia prawa, a stwierdzona bezczynność wynikała z obciążających organ zaniedbań, to zasadnie Sąd I instancji – stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. – wymierzył grzywnę, której wysokość mieści się w granicach ustawowych uprawnień, jest adekwatna do zawinionego, nieprawidłowego działania organu oraz przedłużającej się niepewności skarżącej co do wyniku postępowania, mającego istotne znaczenie dla planowania i organizowania prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Informacja prasowa: NSA
foto: Pixabay